عدم تعادل فسفر

فسفر برای عملکر عضلات و گلبول های قرمز و تشکیل آدنوزین تری فسفات ( APT و ۲یا ۳ دی فسفو گلیسرات که آزاد سازی اکسیژن از هموکلوبین را تسهیل می نماید و همچنین برقراری تعادل اسید و باز ضروری می باشد . میزان فسفر سرم خون ۳/۵ _ ۴/۵ میلی کرم در دسی است .

کمبود فسفر (هیپوفسفاتمی )

هیپوفسفاتمی به ماهش فسفر به میزان کمتر از ۲/۵ میلی کرم در دسی لیتر گفته می شود . کمبود فسفر می تواند به دلیل اتتقال پتاسیم از سرم به سلول ها ، افزایش دفع پتاسیم از ادرار یا کاهش جذب روده ای پتاسیم نیز رخ دهد .

پاتوفیزیولوژی

این عارضه در حین تجویز کالری به بیمارانی که دچار سوتغذیه شدید پروتئین چربی هستند نیز بروز می کند و احتمال بروز آن همراه با دریافت یا تجویز مربوهیدرات های ساده نیز وجود دارد . سایر علل هیپوفسفاتمی عبارتند از طولانی شدن هیپرونتیلاسیون و آلکالوز تنفسی ، تغذیه ،ترک الکل ، مصرف پایین فسفر در رژیم غذایی ، کتواسیدوزیس دیابتی و سوختگی های وسیع ، هیپومنیزیونی ، هیپوکالمی و پرکاری غده تیروئید ، مصرف دیورتیک های اسموتیک و نهار کننده های کربونیک انیدراز ( استازولامید ) و آنتی اسید های حاوی منیزیوم ،کلسیم یا آلبومین ،لازم به ذکر است که کمبود ویتامین D میتواند سبب کاهش کلسیم و فسفر شود که خود منحر به استئومالاسی می گردد.

تظاهرات بالینی

علایم این اختلال عبارتتند از : تحریک پذیری ، خستگی ، تشویش و نگرانی ، ضعف و بی حالی و پارستزی و گیجی و کما ،ضمنا کاهش دی فسفو گلیسرات موجب کاهش تحویل اکسیژن به بافت های محیطی و آنوکسی می گردد که خود موجبات افزایش سرعت تنفسی و آلکالوز را ف اهم آورده و سرانجام در این شرایط با ورود یون فسفر به داخل سلول هیپوفسفاتمی ایجاد می شود .تصور می شود هیپوفسفاتمی با کاهش فعالیت کموتاکتیک و فاگوسیتوز موجب عفونت گردد . ضمنا آسیب عضله ( به علت کاهش APT) سبب ضعف عضلانی ( به خصوص عضلات تنفسی ) درد و رابدومیولیز حاد می شود حال آنکه هیپوفسفاتمی نیز مقاومت فرد نسبت به انسولین را افزایش داده و سبب هیپرگلیسمی می شود . بعلاوه اختلالات خونی ناشی از هیپوفسفاتمی نیز با خونریزی و کمبود همراه است .

بررسی و یافته های تشخیصی

کنترل منیزیوم سرم و کنترل میزان دفع منیزیوم ادرار و میزان هورمون پاراتورمون میتواند در تشخیص این عارضه و علت آن کمک کننده باشد .

تدابیر طبی

تجویز مقادیر مافی فسفر از طریق محلول های تغذیه ای و تجویز فسفر وریدی ( در مورد اورژانس ) می تواند بسیار کمک مننده باشد . البته باید به خاطر داشت که عوارض ناشی از تجویز وریدی فسفر ( فسفات سدیم و پتاسیم ) عبارتند از تتانی ( به علت هیپوکلسمی ) و کلسیفیکاسیون بافتی ( عروق خونی ، قلب ، ریه ، کلیه و چشم ) و نکروز بافتی به علت نشت دارو به زیر پوست .

تدابیر پرستاری

شناسایی این افراد ، آموزش های تغذیه ای جهت پیشگیری از این عارضه ، کنترل عفونت و یا آموزش به بیمار در مورد مصرف مکمل های فسفر از مهمترین اقدامات و تدابیر پرستاری در این اختلال است .

افزایش فسفر ( هیپرفسفاتمی )

به افزایش فسفر سرم به بیشتر از ۴/۵ mg/do هیپرفسفاتمی اطلاق می گردد .

پاتوفیزیولوژی

شایعترین علت آن نارسایی کلیه است . ولی سلیر علل آن عبارتند از : افزایش دریافت فسفر ، کاهش برون ده یا انتقال از داخل سلول به فضای خارج سلولی ،شیمی درمانی در بیماران دچا نئوپلاسم ، هیپوپاراتیروئیدی ، اسیدوز تنفسی یا کتواسیدوز دیابتی ، نمروز عضلانی و افزایش جذب فسفر ؛
باید خاطر نشان نمود که اولین عارضه افزایش فسفر ، کالسیفیکاسیون متاستاتیک ( بافت های نرم ، مفاصل و شریان ها ) می باشد ( زمانی اتفاق می افتد که حاصل ضرب کلسیم و منیزیوم از ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر بیشتر باشد )

تظاهرات بالینی

تظاهرات بالینی زودرس این اختلال، تتانی (به دلیل افزایش فسفر و کاهش کلسیم) می باشد که با سوزن سوزن شدن نوک انگشتان دست و اطراف دهان، بی اشتهایی، استفراغ، ضعف عضلانی، افزایش فعالیت رفلکسی و تاکیکاردی مشخص می گردد. اما عوارض دیررس و مهم افزایش فسفر، کلسیفیکاسیون بافت های نرم (بخصوص در اختلالات گلومرولی) می باشد که سبب کاهش برون ده ادراری، ایجاد اختلالات بینایی و تپش قلب می گردد.

بررسی و یافته های تشخیصی

کنترل کلسیم و فسفر، رادیوگرافی از تغییرات اسکلتی، و میزان هورمون پاراتیروئید، از مهمترین راه های تشخیصی در این اختلال می باشد.ضمنا جهت بررسی عملکرد کلیوی BUN و Cr نیز اندازه گیری میشود و عروق بدن از لحاظ کلسیفیکاسیون باید تحت بررسی قرار گیرند.

تدابیر طبی:

برطرف نمودن اختلالات زمینه ای (مانند اسیدوز و ….)، تجویز ویتامین D (کلسی ترول و روکاترول) و استفاده از تجویز وریدی کلسی ترول و یا تجویز ژل های کلسیمی متصل شونده به فسفات از تدابیر مهم طبی در این اختلال محسوب می گردد.

حسین قالوندی

حسین قالوندی هستم، کارشناس پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی اهواز و شاغل در بخش ICU میباشم. این وب سایت رو به خاطر علاقه ام به آموزش به بیمار و همچنین تحقق رویاهایی که مطمئنم بهشون میرسم درست کرده ام.

More Posts - Website

نویسنده: حسین قالوندی

حسین قالوندی هستم، کارشناس پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی اهواز و شاغل در بخش ICU میباشم. این وب سایت رو به خاطر علاقه ام به آموزش به بیمار و همچنین تحقق رویاهایی که مطمئنم بهشون میرسم درست کرده ام.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.