عدم تعادل کلسیم

کلسیم در انتقال پیام های عصبی و تنظیم انقباض استراحت عضلات مانند عضله قلب نقش بسیار مهمی دارد. همچنین عاملی برای فعال کردن آنزیم هایی است که در بسیاری از واکنش های شیمیایی شرکت نموده و از طرفی نقش مهمی در انعقاد خون دارد. مقدار طبیعی آن ۸٫۶ تا ۱۰٫۲ میلی گرم در دسی لیتر باشد.برخی از عواملی که سبب کنترل و تنظیم سطح سرمی کلسیم می شوند عبارتند از هورمون پاراتورمون از غده پاراتیروئید، ترشح کلسی تونین از غده تیروئید و همچنین ویتامین D و اسیدیته معده که سبب جذب کلسیم می گردد.

کمبود کلسیم (هیپوکلسمی):

در صورتی ایجاد می شود که سطح سرمی کلسیم از ۸٫۶ میلی گرم در دسی لیتر کمتر باشد.

پاتوفیزیولوژی:

چندین عمال سبب هیپوکلسمی میشوند که عبارتند از: کم کاری اولیه غده پاراتیروئید(پس از جراحی غده تیروئید یا همین غده)، تجویز خون سیتراته(به دلیل باند شدن سیترات موجود در کیسه خون با کلسیم)، التهاب پانکراس، افزایش ترشح گلوکاگون از پانکراس که خود سبب ترشح کلسی تونین و هیپوکلسمی می شود، افزایش فسفات سرم ناشی از اختلالات کلیوی، مصرف ناکافی ویتامین D ، کمبود منیزیم، کارسینوم بخش مرکزی تیروئید، کاهش میزان آلبومین سرم(غالبا کلسیم با آلبومین باند می شود)، آلکالوز و اعتیاد به الکل و مصرف برخی داروها نظیر آنتی اسیدحاوی آلومینیم، آمینوگلیکزیدها (مانند آمیکاسین و جنتامایسین) کافئین ، کورتیکواستروئیدها (مانند تامتازون، دگزامتازون، هیدروکورتیزون، تریامسینولون، متیل پردنیزولون، بکلومتازون، فلودروکورتیزون، فلوسینولون، فلوتیکازون ) ، میتراملیسین، ایزونیازید(داروی درمان سل) و دیورتیک های لوپ ( مانند فورزماید).

علامت تتانی

تظاهرات بالینی:

تتانی مشخصه ویژه هیپوکلسمی یا هیپومنیزیمی است.تتانی به مجموعه ای از علایمی اطلاق می شود که در اثر افزایش تحریک پذیری عصبی پدید می آید.
علامت تروسو(باد کردن کاف فشارسنج بر روی بازو با فشار حدود ۲۰ میلی متر جیوه بالا تر از فشار سیستولیک به مدت ۲ تا ۵ دقیقه و کنترل اسپاسم کارپوپدال یا نزدیک شدن انگشت شست دست به طرف خط میانی دست و خم شدن مچ و مفاصل متاکارپوفالنژیاایجاد می گردد، و کشیده شدن مفاصل بین بند های انگشت و انگشتان به طرف هم که در اثر ایسکمی عصب اولنار رخ می دهد.)
علائم شوستوک یعنی پیچشی عضلانی که از طریق عصب صورتی ، هنگامی که به عصب صورتی در ناحیه دو سانتی متر قدام لاله گوش دقیقا زیرقوس زیگوماتیک ضربه وارد می آید . تشنج ( در اثر تحریک پذیری اعصاب مرکزی) افسردگی خلق و گیجی، هذیان و توهم و تغییر ECG بصورت طولانی شدن QT و تاکی کاردی تورسادی پوینت، تنگی نفس و اسپاسم حنجره و استئوپروز و شکستگی ناشی از آن، مهم ترین علائم این اختلال می باشند.
a67f3c8d6970999d4a772b2687dc52e1 (1)

تدابیر طبی:

تزریق وریدی کلسیم در موارد اورژانس ، درمان با ویتامین D، آلبومین هیدروکسید و یا آنتی اسید کلسیم کربنات( که سبب کاهش فسفات و افزایش کلسیم می گردد) و مصرف مواد غذایی پر کلسیم می تواند راه های درمانی مناسب با شرایط بیمار باشد.باید توجه داشت که هنگام تزریق وریدی کلسیم، این دارو با محلول DW5% رقیق گشته و از طریق پمپ و یا انفوزیون آهسته وریدی و با توجه به نبض و نوار قلب بیمارتجویز گردد.

تدابیر پرستاری:

کنترل تشنج و وضعیت راه های هوایی بیمار، آموزش در مورد تغذیه بیمارو فعالیت بدنی ( فعالیت بدنی باعث ورود کلسیم به داخل استخوان و پیشگیری از تخریب استخوان می گردد) و اهمیت مصرف دارو ( کلسی تونین) آموزش در مورد پرهیز از مصرف زیاد ملین ها و آنتی اسید های حاوی فسفر از جمله مراقبت های مهم پرستاری در این اختلال می باشد.

زیاد شدن کلسیم(هیپرکلسمی)

هیپرکلسمی به افزایش بیش از ۱۰٫۲ میلی گرم در دسی لیتر کلسیم پلاسما گفته می شود که بسیار خطرناک بوده و با مرگ و میر بالایی همراه است.

پاتوفیزیولوژی:

شایع ترین علل آن عبارتند از: بدخیمی ها، پرکاری غده پاراتیروئید، عدم تحرک پس از شکستگی و بی حرکتی ناشی از آن،مصرف دیورتیک های تیازیدی ( احتباس کلسیم از طریق تقویت عمل هورمون پاراتیروئید بر کلیه ها) ، مصمومیت با ویتامین A و D (مثلا هنگام استفاده از داروی لیتیم) و کاهش فسفر سرم.

هیپرکلسمی، تحریک پذیری عصبی عضلانی را کاهش می دهد و تون عضلات صاف را نیز کم می کند.بنابراین میتواند سبب ضعف عضلانی، بی اشتهایی، عدم کنترل و یبوست گردد. در صورتی که کلسیم به بیش از ۱۸میلیگرم در دسی لیتر برسد توقف فعالیت قلبی اتفاق می افتد .

تظاهرات بالینی:

بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، یبوست شدید یا اسهال از علائم سایع هایپرکلسمی می باشند.بعلاوه درد استخوانی و شکم، پلی اوری ( به دلیل اختلال عملکرد کلیه) ضعف عضلانی، تشنگی، زخم معده (هایپرکلسمی مزمن سبب افزایش ترشح اسید معده و پپسین می گردد)، خواب آلودگی و کما و نهایتا ایست قلبی از علائم این اختلال محسوب می گردد.

هایپرکلسمی شدید به افزایش کلسیم سرم به حد ۱۷mg/dl یا بیشتر گفته می شود که تشنگی شدید و پلی اوری از ویژگی های آن هستند.

بررسی و یافته های تشخیصی:

میزان بررسی کلسیم سرم بیشتر از ۱۰٫۲mg/dl ، تغییرات قلبی عروقی به صورت دیس ریتمی های گوناگون (بلوک قلبی) ، کوتاه شدن فاصله QT و قطعه ST و طولانی شدن فاصله PR، تست آنتی بادی هورمون پاراتیروئید برای تفکیک پرکاری پاراتیروئید اولیه از بدخیمی هایی که باعث هایپرکلسمی می شود (در پرکاری پاراتیروئید اولیه و ثانویه سطح پاراتیروئید افزایش و در بدخیمی ها کاهش می یابد، تست ادراری سالکوویچ که در آن مقادیر کلسیم ادرار تجزیه می گردد و رسوب متراکم کلسیم در بافت های مختلف، از جمله بررسی های تشخیصی در این اختلال می باشد.

تدابیر طبی:

درمان دارویی:

تجویز مایعات، محدودیت رژیم غذایی از کلسیم، تزریق وریدی سدیم کلراید ۰٫۹ درصد و تزریق وریدی فسفات، تجویز خوراکی فسفات خوراکی، تجویز لازیکس به همراه سرم نرمال سالین، تجویز کلسی تونین(بخصوص در بیماران دچار اختلال قلبی و کلیوی که قادر به تحمل سدیم نیستند) از جمله اقدامات دارویی برای این بیماران می باشند.

باید توجه داشت که هنگام تجویز وریدی فسفات امکان کلسیفیکاسیون در بافت های مختلف، افت فشار خون تحتانی  و نارسایی کلیه وجود دارد و همچنین در تجویز کلسی تونین بهتر است این دارو به صورت عضلانی تزریق گردد تا زیرجلدی زیرا خونرسانی به بافت های زیر جلدی بیمارانی که دچار هیپرکلسمی هستند ضعیف می باشد.

تدابیر پرستاری:

مداخلاتی نظیر افزایش تحرک بیمار، تشویق وی به دریافت مایعات، تشویق بیمار به مصرف مایعات حاوی سدیم(در صورت عدم محدودیت) ، آموزش به بیمار جهت مصرف رژیم پرفیبر جهت برطرف کردن یبوست،کنترل بیمار از لحاظ اثرات دیژتوکسی سیتی(در صورت مصرف همزمان دیگوکسین) و کنترل نوار قلب بیمار، از تدابیر مهم پرستاری در این اختلال می باشد.

حسین قالوندی

حسین قالوندی هستم، کارشناس پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی اهواز و شاغل در بخش ICU میباشم. این وب سایت رو به خاطر علاقه ام به آموزش به بیمار و همچنین تحقق رویاهایی که مطمئنم بهشون میرسم درست کرده ام.

More Posts - Website

نویسنده: حسین قالوندی

حسین قالوندی هستم، کارشناس پرستاری از دانشگاه علوم پزشکی اهواز و شاغل در بخش ICU میباشم. این وب سایت رو به خاطر علاقه ام به آموزش به بیمار و همچنین تحقق رویاهایی که مطمئنم بهشون میرسم درست کرده ام.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.